Kleine baat ~ een fraaie Beatrijs

Dichten, dat levert geen reet op. Pardon, ik bedoel: ‘Van dichten comt mi cleine bate. / Die liede raden mi dat ict late / Ende minen sin niet en vertare.’ Ook in de middeleeuwen hadden mensen al door dat je aan het schrijven van gedichten niet zoveel hebt. Een beetje normaal mens raadt het je af je tijd eraan te verdoen en je geest ermee te pijnigen.

Het grappige is hier, dat met deze regels een lang gedicht begint, en wel een van de bekendste oude gedichten uit de Nederlandse literatuur, de Beatrijs. Zolang we niet struikelen over wonderen en happy ending, kunnen we nog steeds genieten van dit verhalend gedicht. Het gaat immers om een Marialegende  uit de 14e eeuw, en die lopen, meestal dankzij bemiddeling van hogerhand, goed af. Lees verder

Vergeef mij dus deze aesthetische afdwaling

We bevinden ons in 1914. Het tegendraadse literaire tijdschrift van Forum (1932-1935) laat nog bijna 2 decennia op zich wachten. De voornaamste roergangers ervan, Menno ter Braak en Eddy du Perron, zijn nog opgroeiende pubers. Alvorens zij met veel verve ten strijde zullen trekken tegen de epigonen, de uitwassen en de eenzijdigheid van het Tachtiger estheticisme moet er eerst nog een Eerste Wereldoorlog worden uitgevochten, baant het wilde, emotionele expressionisme zich een weg door literatuur en kunsten, moet de beurskrach van 1929 nog plaatsvinden, gevolgd door de Grote Depressie en bijbehorende ontnuchtering van de jaren ’30, wat in de kunst en literatuur samengaat met de Nieuwe Zakelijkheid, die weer van grote invloed is op de ‘nuchtere’ poëtica van onder andere Ter Braak en Du Perron. Dat alles is in 1914 nog redelijk ver weg.

Des te treffender vind ik dit zinnetje uit 1914, van een schrijver die inmiddels in het vergeetboek lijkt geraakt, Jan Greshoff (1888-1971): ‘Vergeef mij dus deze aesthetische afdwaling.’ Greshoff behoort tot de generatie auteurs, een dikke tien jaar ouder dan de voormannen van Forum, wiens ontwikkeling (om met Gerard Knuvelder te spreken)  ‘vooruitliep op die van de auteurs van Forum’. Lees verder

Omslagen Karel Beunis

Dat aan papieren boeken zoveel meer te beleven valt dan een willekeurige epub, hoef ik wellicht niet uit te leggen. Dat sommige boekuitgaven meer dan de tekst bieden en ware visuele kunstwerkjes kunnen zijn evenmin. En dat hoeven niet per se dure gebonden boeken te zijn. Zo ben ik zelf in de loop van de jaren verslingerd geraakt aan de uitgaven van De Bezige Bij, waarbij Karel Beunis de omslagen verzorgde (jaren ’60, begin jaren ’70 vorige eeuw). Meestal gaat het om vertaalde literatuur of om Vestdijk (die toen nog een onaantastbare positie had als romancier), het gaat in elk geval bijna altijd om heel goede literatuur. Dat ze ook nog eens (vaak als “Literaire Reuzen Pocket”) met een zeer kunstige en oogstrelende voorkant zijn uitgegeven, is de kers op de taart. En met een beetje geluk kom je ze voor één of enkele euri tegen hier en daar. Een selectie uit de Bibliotheca Habetsiana.