Woeste hoogten

Eind november liep ik nog tegen deze mooie vondsten aan.

Weer een bijzondere combinatie van boeken. Van linksboven naar rechtsonder:

Diepenbrock, A. et al. (red.), Zonnewijzer 1940. Het Spectrum, Utrecht, 1940. 1e druk - gebonden, 413p.

Brontë, Emily, De woeste hoogte. Vertaald uit het Engels door Elisabeth de Roos (Du Perron), Contact, Amsterdam, 1941. 1e druk - gebonden, 363p. - [De Onsterfelijken]. - Verlucht met houtgravures van Nico Bulder - Een van de zeldzame exemplaren met stofomslag

Flaubert, Gustave, Salammbô. Vertaald uit het Frans door Andries de Rosa, Wereldbibliotheek, Amsterdam, z.j. (ca. 1930). 3e druk - gebonden, 397p. 

Warren, Hans & Molegraaf, Mario (vert.), Het Evangelie volgens Markus, Mattheus, Lukas en Johannes. Vertaald uit het Grieks door Hans Warren, Mario Molegraaf, Prometheus, Amsterdam, 1996. 1e druk - gebonden, 255p. 

Salinger, J.D., De vanger in het graan. Vertaald uit het Engels door Johan Hos, De Bezige Bij, Amsterdam, 2010. 8e druk - gebonden, 288p. 

Gard, Roger Martin du, De verdrinking. Novelle. Vertaald uit het Frans door Anneke Alderlieste, J.M. Meulenhoff, Amsterdam, 2008. 1e druk - gebonden, 125p. 

Wiesel, Elie, Nacht. Vertaald uit het Frans door Kiki Coumans, J.M. Meulenhoff, Amsterdam, 2008. 4e druk - gebonden, 143p. 

Het boek van Wiesel, over wat hij en zijn vader hebben doorgemaakt in de concentratiekampen Auschwitz-Birkenau en Buchenwald heeft diepe indruk op mij gemaakt. Natuurlijk, veel van de feiten zijn al lang en breed bekend en uitvoerig gedocumenteerd, maar als je het dan weer leest vanuit het perspectief van een concrete individuele mens, dan vechten verdriet, verbijstering en ongeloof om de eerste plaats. Ongeloof dat mensen elkaar dit kunnen aandoen, ongeloof dat een mens dit kan overleven, alle mishandelingen en ontberingen (en vergeet niet: verlies van dierbaren, van hoop, van waardigheid) en dan nog de dodenmarsen, als de kampen ontruimd worden wanneer de Russen naderen.

Het cliché wil dat er geen woorden voor zijn, maar deze beschrijving spreekt boekdelen, op een vergelijkbare manier als het bekende Se questo è un uomo (vertaald als Is dit een mens?) van Primo Levi. Het voelt bijna pervers om dit vanuit een gemakkelijke stoel in een aangenaam verwarmde ruimte te lezen, wetend dat we veilig zijn. Nee, dit verhaal mogen we niet vergeten.

Dante-verklaring

Het grote voordeel van een internationaal vermaarde dichter, zeker van enkele eeuwen geleden, is dat er zoveel edities van bestaan: handschriften en oorspronkelijke drukken, maar ook tekstedities (paleografisch, diplomatisch, kritisch, etc.) en vertalingen! Dat laatste is fijn voor de lezer die graag vertalingen vergelijkt (zoals ik) én voor de verzamelaar (zoals ik), want er is altijd iets te vinden wat je nog niet hebt.

Dat geldt dus ook voor een van mijn favorieten, de grote Italiaanse dichter Dante Alighieri, van wie ik dacht toch wel alle vertalingen en bewerkingen in het Nederlands een keer gezien te hebben. Des te leuker is het wanneer je een editie tegenkomt, waarvan je het bestaan niet eens vermoedde.

Daar liggen ze dan, 4 delen, in een uniforme uitgave. “Vier?”, zal de enigszins ingevoerde lezer denken, “de Divina Commedia bestaat toch uit 3 boeken?” Correct! Maar dat is nu wat deze uitgave uit 1920-1921 een beetje speciaal maakt: aan de 3 gebruikelijke delen gaat, als een soort van inleiding op Dantes werk, een vierde deeltje vooraf, met daarin Nieuw Leven (vertaling van Vita Nuova). Ik kan me zo geen andere Nederlandstalige uitgave herinneren waar dit het geval is.

Over het feit dat het 4 delen zijn, heb ik nog een komische anekdote, die ook een beetje om te huilen is. Een van de antiquariaten in den lande biedt, via eigen site én Boekwinkeltjes én Antiqbook een set van drie aan. In de titelbeschrijving stond tussen haakjes: “Complete in 3 vols.” (genoemd worden Nieuw Leven, Hel en Hemel) en verderop bij de bijzonderheden: “¶ The rare complete set”. Dat lijkt me niet helemaal de waarheid, en bovendien misleidend voor de potentiële koper. Ik ben niet zo van het schandpalen, dus stel de verkoper discreet op de hoogte van deze kleine doch essentiële omissie.

Na enkele dagen krijg ik een vriendelijk bedankje (hoewel in de woorden “dank voor uw terechtwijzing” ook een andere emotie doorklinkt) én de verzekering dat men het aangepast heeft. Dat laatste is na nog bijna een week inderdaad waar, zij het zuinigjes: respectievelijk “3 volumes” en “the rare set”. Ja, een incomplete set van 3 zal redelijk zeldzaam zijn, maar ook wat minder gevraagd worden. Wat er staat is waar, maar ook misleidend. Een scherpzinnig lezer, bekend met Dante, weet dat hier Het Vagevuur ontbreekt, maar u snapt waar de schoen wringt. (En dan nemen we nog niet in ogenschouw dat het betreffende antiquariaat de duurste aanbieder is van de set.)

Terug naar de set boeken. Wat deze uitgave óók speciaal maakt, is het opschrift “Dante-Verklaring”. De uitgave is dus nadrukkelijk bedoeld als verklaring (en niet in eerste plaats als vertaling) van het werk van Dante. De tekstediteur en vertaler, A.H.J. van Delft (waarover zometeen meer), geeft dat ook in zijn voorwoord van deel 1 aan:

In dit eerste deel, Nieuw leven, gaat Van Delft ook uitgebreid (zo’n 45 pagina’s) in op het leven en werk van Dante. Daarna is de opzet gelijk aan de andere delen: vertaling van het volledige boek(deel) en dan een verklaring die qua omvang de vertaling ruimschoots overtreft.

In deel 1 van de Goddelijke Komedie, Hel, komt de tekstediteur in een apart voorwoord nog terug op de vertaalkwestie en licht hij ook toe, waarom Nieuw Leven aan de uitgave van de drie delen Goddelijke Komedie vooraf gaat:

Van Delft huldigt een literatuuropvatting waarbij de inhoud, de “gedachte” toch iets anders is dan, en duidelijk te scheiden van, de “vorm” – een standpunt waar ook tijdgenoten (denk aan Nijhoff, de modernisten, etc.) al soms de wenkbrauwen over fronsten.

De vertaling kunnen we dus meer zien als “ondertiteling” dan als poging in het Nederlands het kunstwerk te herscheppen. Als je (zoals ik) ervan houdt om het Italiaans naast het Nederlands te lezen, dan is die letterlijkheid wel gemakkelijk bij het vergelijken (en voor een nóg beter begrip).

Schutblad van deel 1

Wat ik ook altijd interessant vind, zijn de sporen en merktekens van vorige eigenaren, mits ze niet hinderlijk groot zijn of verwoestend werkten op het boek. In dit geval zien we enkele eigenaren de revue passeren:

(1) Nieuw Leven: een stempel met “Jan J.H. van Rossum”, met eronder een eveneens gestempelde datum 30 november 1931 en eromheen handgeschreven “Ex libris” en “Culemborg”. Ik ga ervan uit dat deze aanduidingen bij elkaar horen. Op hetzelfde schutblad een stempel “Bibliotheek Seminarie Apeldoorn”, een stempel dat nogmaals (maar dan duidelijker leesbaar) op de titelpagina is te vinden.

(2) Hel: twee stempels met nummers die suggereren dat het catalogusnummers zijn uit een instituutsbibliotheek (eerder genoemd seminarie?). Direct daaronder een onleesbare handtekening, en een oude prijsaanduiding in potlood: “4 dln | 50,=” Dat zal zeker nog een guldenprijs zijn, maar dan nog best pittig als die prijsaanduiding verder in het verleden ligt.

(3) Vagevuur: ook hier de bovengenoemde nummerstempels en de onleesbare handtekening. Maar er is ook een tweede handtekening bovenaan, die ik lees als [onleesbaar] Gerritsen.

(4) Hemel: bevat geen van de genoemde eigendomskenmerken van hierboven, maar in de plaats daarvan een met pen geschreven naam: H.A.J. van Enter, maar vooral een fraai ingeplakt ex libris voorin, met de naam C. Konijn-Buhling.

De verschillen maken nieuwsgierig naar hoe deze set bij elkaar gekomen is, want ze lijken niet altijd bij elkaar gewoond te hebben. Toch zien ze er qua vormgeving en staat uniform uit.

Over de auteur / tekstverklaarder is met een beetje zoeken op het internet voldoende informatie te vinden. Antonius Henricus Joseph van Delft (*Tilburg 1876 – †1958), in 1905 tot priester gewijd, was o.a. kapelaan te Lage Zwaluwe en later Geldrop. Binnen de toenmalige katholieke zuil genoot hij als dichter enige bekendheid. Hij was nauw betrokken bij de culturele emancipatie van de katholieken en verkeerde ook in kringen rond Anton van Duinkerken (W.J.M.A. Asselbergs – later hoogleraar letterkunde te Nijmegen). Van Delft was een groot bewonderaar van Vondel en Gezelle, niet ongebruikelijk tijdens het interbellum, en vooral van Dante Alighieri, van wie hij een uitgebreide studie maakte, hetgeen resulteerde in de hier besproken 4 boekdelen.

Voor meer informatie over Van Delft raadplege men vooral de website van Brabants erfgoed: https://www.brabantserfgoed.nl/personen/d/delft-ahj-van, die de Brabantse herinneringen van Anton van Duinkerken als bron noemt. Helaas heb ik dit boek niet bij de hand (ook niet op DBNL). De auteurspagina op DBNL geeft slechts zeer summiere informatie. Op Delpher zijn de 4 delen te vinden en online te lezen.

Een recensent in Dietsche Warande en Belfort (1920, p. 175) schrijft over Van Delft o.a.: “Een geestdriftig schoonheids-genieter die al philosofeerende heel wat ‘hineinlesen’ kan. Toch is hier zooveel te waardeeren dat de bedenkingen wel op den achtergrond mogen gedrongen.” (Geciteerd naar DBNL)

Natuurlijk is de interpretatie van Dantes werk door Van Delft sterk gekleurd door tijd (verzuiling!) en levensbeschouwing, die in de literatuurkritiek van die tijd vaak een doorslaggevende invloed op het literaire oordeel had. Ik schuif mijn eigen bedenkingen ook naar de achtergrond, en geniet in weer een andere vorm van de grote Dante.

In the pocket

Hoe kun je met 25 boeken in één keer thuiskomen en ze naar binnen smokkelen zodat je huisgenoten het niet zien? Antwoord: zorg dat het heel kleine boekjes zijn, zo klein dat ze gezamenlijk in de binnenzak van je jasje passen.

Het gaat om 25 fragmenten uit meesterwerken, oorspronkelijk Duits of vertaald in het Duits, lieflijk samengevoegd in een cassette. Met de plastic stofkap eromheen lijkt het net een doosje met slechts een afbeelding van boeken, maar als je dit kapje eraf haalt, kun je er wel degelijk 25 leuke boekjes uit te kunnen pakken. Dit setje heeft de tand des tijds goed doorstaan, gezien het kwetsbare karakter ervan.

Hieronder is de achterkant van het doosje te zien, waar de boeken in zitten. Daar worden de namen van de auteurs genoemd.

Als je ze allemaal naast elkaar legt, zie je hoe klein ze zijn (44mm x 71mm).

Een leuke verrassing ertussen, linksonder, is Fellini’s Otto e mezzo, de zogenaamde “Schlusszenen”. Een teken des tijds dat dit in de “Bibliothek der Weltliteratur” is opgenomen (afgezet tegen een Shakespeare, Molière en Gogol)?

Amstel Klassiek

Een minder prestigieuze, maar desondanks toch wel fraaie, literaire reeks is Amstel Klassiek van uitgeverij L.J. Veen. De delen, veelal heruitgaven van oudere – soms niet meer heel bekende – Nederlandse werken en van bestaande vertalingen uit het fonds van Veen, verschenen in de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw.

Lees verder

De ondraaglijke lichtheid van de vondst

Ik durf het bijna niet te bekennen, maar met de hieronder getoonde stapel kwam ik thuis, twee volle bananendozen in de achterbak. Zó ongelooflijk laag waren de boeken uit deze partij geprijsd, dat ik van kast naar kast rende en bijna in het wilde weg griste, hartslag 180 bpm. Men zou dra de winkel sluiten!

Natuurlijk verklap ik niet waar… maar ik was weer eens ergens. Normaliter slaag ik op die plek niet of nauwelijks, maar nu kon ik mijn geluk niet op, toen ik al browsend langs de planken elke keer weer opnieuw werd verrast. Ik werd er zó begerig van, dat ik zelfs enkele boeken die ik al had, niet kon laten liggen. Daar weet ik wel een gegadigde voor te vinden. Het is een bonte verzameling, maar wel duidelijk uit één collectie, wat bevestigd wordt door het krabbeltje voorin elk boek.

Lees verder

Van Lennep ~ Poëtische Werken

Na lange tijd was ik weer eens in een van mijn favoriete antiquariaten, het sfeervolle boekenparadijs Coriovallum, in de Romeinse nederzetting Coriovallum (Heerlen). Hoewel de winkel op loopafstand van mijn werk is, kom ik er te weinig, waarschijnlijk doordat de winkel open is op de twee dagen dat ik normaliter niet in Heerlen ben: vrijdag en zaterdag. Die vrije vrijdag was een cadeautje aan mijzelf toen ik van werkgever veranderde. Misschien moet ik mijn schema toch maar eens aanpassen…

Behalve een los deel uit de Russische Bibliotheek dat ik nog niet had, liep ik ook tegen de 12-delige Poëtische Werken van Jacob van Lennep aan, de uitgave uit 1859-1867, tegen een zeer vriendelijke prijs.

Lees verder

Het regent en het is oktober

Misschien een maandje te vroeg om de dichter J.C. Bloem al te gaan citeren, maar het regende buiten pijpestelen. Binnen regende het boeken. Na weken redelijk “droog” te hebben gestaan is de vangst van vandaag:

Breytenbach, Breyten, Terugkeer naar het paradijs. Een Afrikaans journaal. Vertaald uit het Engels door Mea Flothuis, Van Gennep / Meulenhoff, Amsterdam, 1993. 1e druk - paperback, 275p.
 
Malaparte, Curzio, De huid. Vertaald uit het Italiaans door P. Petersen, Manteau, Antwerpen / Amsterdam, 1982. 1e druk - paperback, 335p.

Maupassant, Guy de, Sterk als de dood. Vertaald uit het Frans door Clara Eggink, Ambo, Baarn, 1989. 1e druk - paperback, 221p. - [Anno 1889].

Maurik, Justus van, Papieren kinderen. Veen, uitgevers, Utrecht / Antwerpen, 1985. 1e druk - paperback, 183p. - [Amstel Klassiek].

Murakami, Haruki, 1q84 [qutienvierentachtig] - Boek 3. Oktober-december. Vertaald uit het Japans door Jacques Westerhoven, Atlas, Amsterdam / Antwerpen, 2011. 1e druk - gebonden, 474p.

Panofsky, Erwin, Iconologische studies. Thema's uit de Oudheid in de kunst van de Renaissance. Vertaald uit het Engels door Casper de Jong, SUN, Nijmegen, 1984. 2e druk - paperback, 316p.

Roth, Philip, Operation Shylock. A Confession. Jonathan Cape, London, 1993. 1e druk - gebonden, 398p.

Saramago, José, Het jaar van de dood van Ricardo Reis. Roman. Vertaald uit het Portugees door Harrie Lemmens, Meulenhoff, Amsterdam, 1999. 1e druk - paperback, 414p. - [Meulenhoff Editie; 1775].

Saramago, José, Het stenen vlot. Roman. Vertaald uit het Portugees door Maartje de Kort, Meulenhoff, Amsterdam, z.j.. 1e druk - paperback, 334p. - [Meulenhoff Editie; 1945].

Groeten uit Aken!

Omdat ik meestal vooral op Twitter met anderen over boeken praat en reclame maak voor deze site, realiseer ik me te weinig dat er nog andere lezers van deze blog bestaan. Welkom natuurlijk!

Eén van deze lezers, mogelijk geïnspireerd door mijn wederwaardigheden in het Amsterdamse onlangs, stuurde mij enkele weken geleden per e-mail een bericht met de titel “Bücher zu verschenken”. De afzender maakte duidelijk dat hij graag twee van zijn plankenvullende reeksen naslagwerken cadeau wilde geven. Natuurlijk was mijn nieuwsgierigheid gewekt, nog meer door de foto’s die hij meestuurde.

Lees verder

Uitstorting van de ziel

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt in het bijzonder voor een groot deel van de Nederlandse literatuur uit de 19e eeuw, die eeuw van ‘braafheid’ en ‘domineespoëzie’. Op dat misverstand is door door verschillende kenners is al vaker gewezen. Dat betekent echter niet dat de ‘schade’, door de Tachtigers aangebracht, meteen ongedaan is gemaakt. Ook voor een doorsnee neerlandicus is de  literatuur van de 19e eeuw grotendeels onbekend.

Niet alleen maar domineesdichters
Verrassingen komen niet alleen. Enkele weken geleden verwierf ik, naast een aantal klassiek geworden handboeken literatuurgeschiedenis, ook een groot aantal eigentijdse uitgaves van 19e-eeuwse dichters en schrijvers, waaronder Willem Bilderdijk (zie ook deze aflevering), Nicolaas Beets, J.J.L. ten Kate, H. Tollens, P.A. de Génestet, Jacob van Lennep en Carel van Nievelt. Niet allemaal auteurs waarvoor nu nog warme belangstelling bestaat. Maar binnen die vaak fraai versierde boekbanden blijken soms wel degelijk juweeltjes verborgen. Zo blijkt de veelgesmade Ten Kate nogal wat buitenlandse literatuur vertaald te hebben, waaronder Gerusalemme liberata van Torquato Tasso. Daar kom ik nog een keer apart op terug.

Een deel van de verzameling bevat inderdaad wat veel god, gezin en vaderland, met name de poëzie. Maar er blijken ook heel interessante prozawerken tussen te zitten, zoals Carel van Nievelt (1843-1913), van wie ik 4 verzamelbundels in een uniforme uitgave met verhalen en novellen voor me heb liggen. De auteur publiceerde deze onder eigen naam. Voor andere publicaties hanteerde hij ook wel de pseudoniemen “Gabriël” en “J. van den Oude”.

Lees verder

Bilderdijk weer verenigd

Mijn boekentocht van enkele weken geleden leverde mij een mooie collectie aan 19e-eeuwse literatuur op, met name uit de verzameling van Theo Gerritse. Zoals beschreven in het betreffende blog, mocht ik deze boeken voor een bescheiden bedrag meenemen.

De weer verenigde set uit de collectie Theo Gerritse

In die collectie zaten ook enkele losse delen met eerste drukken uit het werk van Willem Bilderdijk, uit de periode 1804-1808:

Bilderdijk, Willem, De mensch. Popes Essay on Men gevolgd. Johannes Allart, Amsterdam, 1808. 1e druk - gebonden, 224p.
 
Bilderdijk, Willem, Najaarsbladen. Eerste deel. Immerzeel, 's-Gravenhage, 1808. 1e druk - gebonden, 181p.

Bilderdijk, Willem, Mengelingen. Eerste deel. Gezangen van Ossian - Romances - Losse stukken. Johannes Allart, Amsterdam, 1804. 1e druk - gebonden, 158p. 
Lees verder

In paradisum

“Nel mezzo di cammin di nostra vita, mi ritrovai… ” ~ Op het midden van mijn levenspad gekomen bevond ik mij in een donker woud van boeken. Opnieuw: op het midden van mijn levenspad gekomen bevond ik mij in een paradijs.

Vrij naar Dante, als ik zo vrij mag zijn. Voor een grotere en duidelijker weergave (op computerscherm) kunt u op de foto’s klikken.

De lengterichting van de ruimte ligt (globaal) op de noord-zuidas. Hierboven kijken we in noordelijke richting. Links de wand fictie, rechts de wand literatuurwetenschap, geschiedenis, godsdienst, filosofie en Limburgensia. In het midden staat ‘bureau 2’.

Lees verder

Ingeklonken

Zoals u in de vorige aflevering heeft kunnen lezen, heb ik op vrijdag 16 augustus in één keer veel 19e-eeuwse boeken erbij gekregen. Inmiddels zijn ze goed en wel ingeruimd en is er een hele kast met “oudjes” ontstaan:

Geen kroegentocht, maar boekentocht

Of ik interesse had in Busken Huet. Vaak kom je op Twitter interessante en leuke mensen tegen en soms leidt dat tot zo’n nieuwsgierig makende vraag. Bovendien was ik al te lang niet meer in Amsterdam geweest, waar toch meer interessante boeken te koop worden aangeboden dan in mijn eigen woonplaats.

Een van de 40 delen uit de Verzamelde Werken van Conrad Busken Huet

Via Twitter dus, vroeg Marijke Barend-van Haeften, literatuurhistorica – voorheen werkend aan de Universiteit van Amsterdam, mij in april dit jaar of ik interesse had in een set van Busken Huet.

Lees verder

Fables de Fontaine

AuteurJean de la Fontaine
TitelOeuvres complètes – Fables [2 tômes]. Précédées d’une nouvelle notice sur sa vie.
UitgeverLefèvre
PlaatsParis
Jaar van uitgave1818
In Bibliotheca Habetsiana sinds9 juni 2014
BijzonderhedenDeze uitgave is zeer fraai ingebonden en bevat mooie houtgravures.
Lees verder

Op de valreep van mei

Soms is vrouwe Fortuna ook de bibliofiel goedgezind. Enigszins verveeld struinde ik door een kringloopwinkel die ik wel vaker bezoek. Bij de boeken lag niet echt veel bijzonders op dat moment. De gebruikelijke raven hadden het terrein al afgegraven. Hun sporen waren nog zichtbaar.

Maar zie! Mijn ochtend werd een stuk mooier toen de “vulploeg” met een winkelwagen kwam aanrijden en ik er als eerst een paar heel leuke items uithaalde, nog voordat de andere kapers op de kust een kans kregen – want ze kwamen opeens uit allerlei hoeken opduiken.

Lees verder

Een schatkamer voor je verjaardag

Bij de moderne boeken lag op het moment niks naar mijn smaak, behalve één studie in de etalage, maar die was wat al te stevig geprijsd.

Toen ik achterin de winkel belandde, zag ik in de kast “oude boeken”, liggend op een plank op schouderhoogte, een wit kaftje, met daarop in balpen geschreven: “Schatkamer der Nederlandsche Dichteren || 1770 | Leijden”. Mijn aanvankelijke landerigheid sloeg meteen om in geanimeerde nieuwsgierigheid.

Achter dit kaftje bleek een boeiend pakketje schuil te gaan van gerepareerde, samengenaaide en vastgelijmde afleveringen van een tijdschrift, waarvan ik nog nooit gehoord had, maar waarvan de titel en de ouderdom mijn hartje sneller deden kloppen.

Lees verder

April is the cruellest month

Aankopen in april 2019

Soms schrik je een beetje van jezelf, van je bereidheid om altijd maar je portemonnee te trekken en vervolgens boeken mee te sjouwen naar je mancave.

Daar staat tegenover: geen andere exuberante hobby’s, geen dure auto, geen motor, geen boot, geen frequent café- of restaurantbezoek, slechts één vrouw (maar natuurlijk wel 5 dochters), geen geldverslindende sport (alleen een paar hardloopschoenen), geen tabaksgebruik, geen drugsgebruik, matig met alcohol, zuinig en effectief met de boodschappen, kortom een vrij braaf en overzichtelijk leven.

Mijn rechtvaardiging, zo ongeveer.

De oogst is zichtbaar op de foto’s. Wat Nederlandse en vertaalde literatuur, met name een paar mooie deeltjes ‘verzamelde werken’ en/of uit reeksen (Privé Domein, Russische Bibliotheek), wat filosofie, wat Amerikanistiek (geschiedenis en literatuur), iets met heiligen en universiteiten, een paar oudjes (waarover ik onlangs uitgebreider schreef).

Een deeltje uit de van lelijkheid mooie paperback-serie AmstelKlassiek. Het uiterst boeiende boek over Nederlandse boekenwereld in de Gouden Eeuw.

Kortom, de kern van mijn handicap: willen kunnen lezen over de volle breedte. Niet afhankelijk willen zijn van de beschikbaarheid in openbare bibliotheken. Niet goed kunnen kiezen ook, maar tegelijk het toeval een grote rol te geven (naar wat men tegenkomt op zijn pad). Het eigen tekort maar al te goed beseffen, en daar af en toe in te berusten.

Respect voor de oudjes

Soms ligt of staat er een zielig deel alleen. Je weet van jezelf dat je van losse delen jeuk krijgt op onbereikbare plekken. Die serie gaat nooit compleet bij elkaar komen, zeker niet bij zulke oude boeken. Maar toch… In het wekelijkse rondje langs een van mijn favoriete adressen raak ik weer in verleiding.

Dat zielige deeltje, rechts op bovenstaande foto, is deel 5, “tôme cinquième”, uit de Oeuvres de Sainte Thérèse, uitgegeven in 1818 te Lyon bij uitgeverij Fr. Matheron. Een boek van 200 jaar oud, nog feitelijk in zeer goede conditie, met maar een enkel sleets plekje op de band.

Het boek bevat een Franse vertaling van Castillo interior, o Las moradas (oorspr. 1577) van Thérésa van Avila, getiteld Le chateau de l’ame (inderdaad, zonder accenttekens) en van Conceptos del amor de Dios (oorspr. 1566-1574), hier vertaald als Pensées sur l’amour de Dieu. Het eerstgenoemde werk is verdeeld in 17 zogenoemde “demeures” (woningen), wat een vertaling is van de alternatieve titel “moradas”. Dat doet overigens denken aan Johannes 14:2 – “In het huis mijns vaders zijn vele woningen.” Het kasteel van de ziel weerspiegelt dat beeld.

Het papier is nog van de degelijke kwaliteit uit de vroege 19e eeuw. Het kleine handzame formaat herbergt 443 pagina’s, die nog stevig in de band zitten. Kortom een tekst en een uitgave waar veel aan te ontdekken valt.

Het tweede boek, links op de bovenste foto, is mogelijk nog interessanter. Het is weliswaar wat jonger (1845) dan het eerste boek en al van iets moderner papier, zowel onderwerp als vormgeving trekken meteen mijn aandacht.

Het gaat om Recherches et dissertations sur l’histoire de la principauté de Liége, la translation du siége épiscopal de Tongres dans la cité de Liège. Et sur les émeutes, les discordes civiles et les élections populaires des Liégois pendant les 15e, 16e, et 17e siècles  (Onderzoekingen en verhandelingen over de geschiedenis van het prinsdom Luik, de overbrenging van de bisschoppelijke zetel van Tongeren naar Luik. En over de beroeringen, de tweedracht onder burgers en de volksstemmingen van de Luikenaren gedurende de 15e, 16e en 17e eeuw). Het boek is uitgegeven bij H. Dessain te Luik. Aardig in dit verband is de vestiging van de uitgever/boekhandel op het (in Luik centraal gelegen) Lambertusplein, genoemd naar de Heilige Lambertus van Maastricht (ook: van Luik).

De foto hierboven toont het oorspronkelijk papieren kaftje, dat is meegebonden in de contemporaine Franse band met ribben. Net als het vorige boek zijn de schutbladen fraai gemarmerd.

Het dikke boek van ruim 600 bladzijden behandelt de geschiedenis van Luik, en met name de kerkelijke en politieke ontwikkelingen in de late middeleeuwen en vroeg-moderne tijd. De auteur is Louis Marie Guillaume Joseph de Crassier (1772-1851), afkomstig uit een adellijk geslacht.

De Crassier was “historien et numismate”, historicus (waarvan dit boek ook getuigt) en muntdeskundige. De familie had er heel wat verzamelaars en bibliofielen tussen zitten. De oorsprong van de familie ligt in de zuidelijke Nederlanden, met name Maastricht. De Belgische tak concentreert zich rondom Luik, waar ook de auteur van het boek is geboren.

Wat nog aardig is te vermelden is dat Jean-Frédéric Guillaume Joseph de Crassier (1759-1841), getrouwd met Marie Kerens (1769-1854) en overleden te Meerssen (nabij Maastricht) de grote gebeurtenissen van de Franse Revolutie, de Napoleontische tijd, het ontstaan van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en de opsplitsing daarvan in Nederland en België meemaakte. Bij de afscheiding van België kozen het echtpaar en hun twee dochters voor de Nederlandse nationaliteit, hun twee zoons voor de Belgische nationaliteit. Hoe grenzen door een gezin kunnen lopen! Overigens kozen meer mensen uit de Maastrichtse elite toentertijd bewust voor de Belgische nationaliteit en verhuisden ze naar een van de nabijgelegen Belgische woonplaatsen.

Ook over dit boek en de achtergrond ervan valt nog veel meer te zeggen. Eerst nog maar eens grondig van A tot Z lezen…