Eind november liep ik nog tegen deze mooie vondsten aan.

Weer een bijzondere combinatie van boeken. Van linksboven naar rechtsonder:

Diepenbrock, A. et al. (red.), Zonnewijzer 1940. Het Spectrum, Utrecht, 1940. 1e druk - gebonden, 413p.

Brontë, Emily, De woeste hoogte. Vertaald uit het Engels door Elisabeth de Roos (Du Perron), Contact, Amsterdam, 1941. 1e druk - gebonden, 363p. - [De Onsterfelijken]. - Verlucht met houtgravures van Nico Bulder - Een van de zeldzame exemplaren met stofomslag

Flaubert, Gustave, Salammbô. Vertaald uit het Frans door Andries de Rosa, Wereldbibliotheek, Amsterdam, z.j. (ca. 1930). 3e druk - gebonden, 397p. 

Warren, Hans & Molegraaf, Mario (vert.), Het Evangelie volgens Markus, Mattheus, Lukas en Johannes. Vertaald uit het Grieks door Hans Warren, Mario Molegraaf, Prometheus, Amsterdam, 1996. 1e druk - gebonden, 255p. 

Salinger, J.D., De vanger in het graan. Vertaald uit het Engels door Johan Hos, De Bezige Bij, Amsterdam, 2010. 8e druk - gebonden, 288p. 

Gard, Roger Martin du, De verdrinking. Novelle. Vertaald uit het Frans door Anneke Alderlieste, J.M. Meulenhoff, Amsterdam, 2008. 1e druk - gebonden, 125p. 

Wiesel, Elie, Nacht. Vertaald uit het Frans door Kiki Coumans, J.M. Meulenhoff, Amsterdam, 2008. 4e druk - gebonden, 143p. 

Het boek van Wiesel, over wat hij en zijn vader hebben doorgemaakt in de concentratiekampen Auschwitz-Birkenau en Buchenwald heeft diepe indruk op mij gemaakt. Natuurlijk, veel van de feiten zijn al lang en breed bekend en uitvoerig gedocumenteerd, maar als je het dan weer leest vanuit het perspectief van een concrete individuele mens, dan vechten verdriet, verbijstering en ongeloof om de eerste plaats. Ongeloof dat mensen elkaar dit kunnen aandoen, ongeloof dat een mens dit kan overleven, alle mishandelingen en ontberingen (en vergeet niet: verlies van dierbaren, van hoop, van waardigheid) en dan nog de dodenmarsen, als de kampen ontruimd worden wanneer de Russen naderen.

Het cliché wil dat er geen woorden voor zijn, maar deze beschrijving spreekt boekdelen, op een vergelijkbare manier als het bekende Se questo è un uomo (vertaald als Is dit een mens?) van Primo Levi. Het voelt bijna pervers om dit vanuit een gemakkelijke stoel in een aangenaam verwarmde ruimte te lezen, wetend dat we veilig zijn. Nee, dit verhaal mogen we niet vergeten.