Aanwinsten september 2020

Het zijn merkwaardige tijden, maar een mens mag niet ontevreden wezen als er nog voldoende te lezen en te sneupen valt. Wat ten opzichte van voorgaande jaren duidelijk veranderd is: noodgedwongen meer online kopen, omdat je door de Coronacrisis op minder plekken komt (en er minder boekenmarkten waren dit jaar) en creatiever zijn bij het zoeken. Dat is voor iemand die nog steeds het liefste ter plekke tegen een boek aanloopt even wennen.

Van Schendel

Tegenover de schrijver Arthur van Schendel voel ik enige ambivalentie. Zijn als "neo-romantisch" bekend staande werken vind ik soms erg vaag en zweverig; dat soort ouderwetsche hooggestemdheid zijn we niet meer gewend. Zijn "Hollandse" romans daarentegen, zoals De waterman, zijn schitterend om te lezen. 

Onderstaande titels, die ik online vond, behoren wel een beetje tot het eerstgenoemde genre, maar hun fraaie bandjes kon ik niet weerstaan. Daarmee passen ze mooi in de kleine collectie waarvan ik eerder delen kocht.
Lees verder

Dorothea en de censuur

In de → vorige aflevering waren we een obscuur, bijzonder boekje op het spoor gekomen, een vertaling van een Duits werkje, waarin de problematiek van gemengde huwelijken tussen katholieken en protestanten aan de kaak wordt gesteld m.b.v. een melodramatisch verhaal. Vooralsnog hebben we via de online kanalen geen ander exemplaar van dit boekje boven water kunnen halen. Wel is er veel wetenswaardigs over het boekje en de auteur te achterhalen. In deze aflevering volgen we het spoor verder terug, waarbij nog een hele censuurkwestie komt kijken. We beginnen met enkele recensies in de tijdschriften van medio 19e eeuw, die interessante wetenswaardigheden bieden.

Lees verder

De ellende van gemengde huwelijken

Soms heeft het even tijd nodig om bepaalde boeken wat nader te bestuderen. In augustus 2019 toog ik naar Amstelveen om op twee plaatsen een partij boeken op te halen. In de tweede partij zat een gehavend boekje zonder titelpagina, waar een vorige eigenaar zelf ooit een kaft omheen heeft gedaan. De laatste eigenaar wist niet wat het was, maar ik mocht het mee naar huis nemen. Ik wist er ook niet goed raad mee, dus het heeft ruim een jaar naamloos in de kast gestaan. Tot nu.

Lees verder

Aanwinsten augustus 2020

Augustus is qua nieuw verworven boeken beduidend een mindere maand dan juli, maar dat is onvermijdelijk, alleen al om financiële redenen. Toch heb ik weer een aantal interessante boeken gevonden die goed passen in de Bibliotheca Habetsiana.

Begin augustus liep ik eindelijk weer eens in een kringloopwinkel tegen een paar heel aardige vondsten aan, waaronder de vuistdikke biografie van Hugo Grotius door Henk Nellen.

Lees verder

Aanwinsten juli 2020

Hooimaand was een vruchtbare maand. Corona en de daarbij behorende risico’s en maatregelen weerhielden ons, met pijn in het hart, om naar Italië te gaan. We vierden vakantie in eigen kot en ondernamen enkele daguitstapjes naar o.a. Utrecht, Den Haag, Nijmegen en Roermond. Natuurlijk bezocht ik ter plaatse altijd een of meer boekhandels, waarbij het geduld van mijn medereizigers grondig op de proef werd gesteld.

Daarnaast deed ik in juli af en toe een gelukkige greep via de online kanalen om enkele minder goed vindbare titels te vinden uit de niet te versmaden reeksen Ambo-Klassiek en Baskerville. Al met al ligt er een heel stapeltje voor ons.

Lees verder

Nu stelt het puick van zoete kelen

Het jaar 1937 was het 350-ste geboortejaar van Joost van den Vondel. Bovendien was Gysbrecht van Aemstel, een van zijn bekendste werken, precies 300 jaar oud. De grote Vondel-herdenking werd dat jaar gevierd met tal van uitgaven van zijn werken, waaronder de 10 kloeke delen van De werken van Vondel (uitgegeven tussen 1927 en 1937).

Ik realiseer me dat mijn uitgebreide kennismaking met Vondel (en overigens ook Hooft en Huygens) met name te danken was aan de uitstekende lessen aan het Henric van Veldekecollege te Maastricht. Naast de bekendste (kleinere) gedichten van Vondel hebben we destijds in de klas (vwo 5) ook Gysbrecht van Aemstel integraal gelezen.

Lees verder

De onverschrokken adelaar

Twee dichters over Leopold, die Cheops schiep

Dichters schrijven en dichten vaak over het dichten en over andere dichters. Zo schreef Ida Gerhardt verscheidene gedichten over haar leermeester, de grote dichter J.H. Leopold. Drie daarvan verschenen in de bundel De Hovenier uit 1961. Deze gedichten bieden een interessante blik op het dichterschap van beiden, en roepen bovendien een gedicht van H. Marsman over Leopold in herinnering. Het gedicht van Marsman is in deze beschouwing het vertrekpunt. Vervolgens komen drie gedichten van Gerhardt uitvoerig aan de orde, waarin duidelijk overeenkomsten zijn te vinden met woorden en beelden die Marsman gebruikt.

Aan het einde van dit artikel toets ik mijn interpretatieve bevindingen aan die van anderen. Met name J.D.F. van Halsema heeft uitvoerig geschreven over “J.H. Leopold bij Ida Gerhardt” (Van Halsema 2002). Deze heb ik gebruikt als proef op de som voor mijn eigen interpretatie. Daaruit moet blijken in hoeverre interpretaties die los van elkaar ontstaan, intersubjectief zijn en tot gedeelde conclusies komen.

Lees verder

Kleine Bellettrie Serie – een bibliografie

Inleiding

Bij het samenstellen van de bibliografie van de Grote Bellettrie Serie komt men algauw ook in aanraking met de Kleine Bellettrie Serie, vooral omdat er enkele uitgaven zijn verschenen die men tot beide series zou kunnen rekenen: vanwege eerdere uitgave en formaat tot de Kleine, en vanwege de gekleurde omslagen tot de Grote. Als bijvangst van voorgaande onderzoekingen bied ik hieronder een lijst aan van de Kleine Bellettrie Serie, die een stuk beknopter is dan die van de Grote Bellettrie Serie.

Kenmerkend voor de Kleine Bellettrie Serie zijn de crèmekleurige omslagen met variatie in de kleur en uitlijning van de auteursnaam en titel. Ze zijn daarmee soberder en veelal een stuk dunner dan hun grote broers. De omslagen zijn gevoelig voor verkleuring.

Lees verder

Le Figaro Artistique (1923-1924)

Een van de aangename zaken tijdens het schrijven van mijn afstudeerscriptie (1995-1996) was het dagenlang bladeren en lezen in kranten en tijdschriften uit de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw (op zoek naar berichten en artikelen over mijn onderwerp).

Veel van de tijdschriften die ik raadpleegde waren fraai ingebonden, soms zelfs in lederen banden, waardoor ze extra lekker roken. De combinatie oud papier en leder levert soms een onweerstaanbare geur op en associeer ik nog altijd met die gelukkige tijd in de leeszaal van de Universiteitsbibliotheek Nijmegen.

Onlangs liep ik tegen een stevig en groot boek aan, indrukwekkend vanwege de afmetingen: 225 x 300 mm, maar ook de halfleren, marokijnen band met de horizontale ribben op de rug. Daar bleek een reeks ingebonden tijdschriften in te zitten.

Lees verder

En waar laten we al die boeken?

Elke verzamelaar loopt er wel eens tegen aan: de kasten zijn vol, en nu? Waar laten we toch al die boeken? Ik heb al heel verschillende oplossingen toegepast: van het wegdoen van boeken tot en met nog meer kasten kopen, maar elk van deze methodes heeft ook weer zijn beperkingen. Je kunt nog kasten, kastjes, rekken en vitrines in het midden zetten, maar niet iedereen heeft daarvoor de ruimte of een partner die dat tolereert.

In de loop der jaren wordt men creatiever: de boeken zodanig ordenen dat er meer planken in een kast passen. Sinds 2014 maak ik gebruik van een flexibel systeem van stellingen. Toen ik daarmee begon had elke kast 7 planken vol boeken. Bij de literaire romans kun je de planken vaak dichter op elkaar laten aansluiten: met een beetje passen en meten ben ik voor een deel van de kasten uiteindelijk uitgekomen op 9 lagen, met boeken die een ongeveer gelijke hoogte hebben, zoals hieronder zichtbaar is.

Lees verder

Grote Bellettrie Serie – een bibliografie

Zoals bekend is Athenaeum – Polak & Van Gennep “hofleverancier” van fraai vormgegeven literaire reeksen. Eerder gaven we op deze website overzichten van de Baskerville Serie en de Gouden Reeks. De meest recent gestarte luxe reeks is de Perpetua. Een al wat langer bestaande reeks, die niet mag ontbreken bij liefhebbers, is de Grote Bellettrie Serie, waarin met name “moderne klassieken” (d.w.z. vanaf ca. 1800) zijn opgenomen.

Het fraaie aan de reeks is de veelkleurige eenvormigheid. Terwijl de Gouden Reeks en de Baskerville Serie opvallen door hun typerende goudkleurige respectievelijk crèmekleurige omslagen, valt de Grote Bellettrie Serie op door de veelkleurigheid. De eenheid is bewaard door de typografie en het typerende rechthoekige vlak op het omslag, zoals bijvoorbeeld hieronder te zien is.

Bij de oudste delen is die rechthoek overigens in verhouding kleiner en zijn de marges groter. Zie o.a. Anatole France en Hans Henny Jahnn hieronder.

Onderaan dit artikel heb ik een uitgebreide verantwoording opgenomen over het tot stand komen van deze bibliografie en een stukje achtergrond en geschiedenis van de reeks.

Lees verder

Portugese literatuur – een doorsnede

Het liefst lees je literatuur in de oorspronkelijke taal, zeker als het om een mooie taal gaat als het Portugees. Een enkele keer probeer ik dat ook, maar mijn Portugees is maar heel beperkt, dus het leent zich vooral voor kortere teksten, zoals gedichten. Het helpt wel als je een andere Romaanse taal zoals het Italiaans redelijk kunt lezen. (Spreken en verstaan is overigens een heel andere tak van sport, maar dat terzijde.)

Zou ik een hele roman in het Portugees willen lezen, dan zou ik voortdurend een woordenboek moeten raadplegen, nog afgezien van de finesses die je mist. Gelukkig zijn er enkele goede vertalers van Portugese (en Braziliaanse) literatuur, zoals August Willemsen en Harrie Lemmens. Ik was dus wel nieuwsgierig naar wat ik nu zelf precies heb staan aan vertaalde Portugese literatuur. Hieronder een dwarsdoorsnede uit de Bibliotheca Habetsiana: proza en poëzie vertaald uit het Portugees.

Lees verder

Hoe ik mijn verjaardag vierde (2020)

Jarig zijn in tijden van Corona. Het ouder worden kan ik niet betreuren, het enige alternatief namelijk is jong te sterven. Ondanks alle beperkingen van het moment, viert men bescheiden zijn verjaardag.

Gelukkig woon ik samen met een aantal dierbaren, die ook nog eens weten wat goed voor mij is. (“Alweer boeken, pa? Weet je niks anders?”). Onderstaand stapeltje was toch niet te versmaden.

Lees verder

De eerste bibliotheek

De eerste (openbare) bibliotheek waar ik rond 1980 als kind kwam was een etage in een klein grappig gebouwtje, hieronder op de foto afgebeeld. Als ik het me goed herinner, moest je rechts door de deur en dan de trap op. Het rook er altijd aangenaam stoffig.

Als je een boek leende, werd het kaartje uit het boek genomen en in een mapje met je naam gestopt. Een stempel in het boek gaf aan vóór welke datum het boek terug moest. Als je te laat inleverde, kostte je dat een dubbeltje per boek. Meestal ging de dame achter de balie er coulant mee om.

Lees verder

Anatomie van de bibliofilie

Welke eigenschappen van een boek brengen een boekenliefhebber ertoe om een bepaald boek, of een specifieke uitgave daarvan, toe te voegen aan zijn/haar verzameling? In dit artikel ontleed ik systematisch de criteria die voor een bibliofiel (meestal in wisselende samenstelling en prioriteit) kunnen gelden om een boek te willen toevoegen aan zijn/haar verzameling.

Lees verder